Elena Denisova-Schmidt
Elena Denisova-Schmidt là Phó Giáo sư tại Đại học St. Gallen (HSG), Thụy Sĩ và là Nghiên cứu viên tại Trung tâm Giáo dục Đại học Quốc tế, Boston College, Hoa Kỳ. E-mail: [email protected].
Tham nhũng trong giáo dục đại học đang làm mất đi sự trong sạch trong học tập và lòng tin của xã hội đối với các trường đại học trên toàn thế giới. Các vấn nạn như nhận hối lộ, đạo văn và gian lận thi cử bằng AI ngày càng tệ hơn do áp lực tài chính và chính trị. Để giải quyết, chúng ta cần thay đổi cách quản lý, giúp mọi người hiểu rõ hơn về đạo đức và cùng nhau hợp tác trên thế giới. Điều này sẽ giúp bảo vệ sứ mệnh cốt lõi của giáo dục và giữ cho chất lượng không bị đi xuống.
Tham nhũng trong trường học không phải chuyện nhỏ. Nó là một cuộc khủng hoảng lớn, ăn sâu vào cả hệ thống và làm người ta nghi ngờ giá trị của bằng cấp đại học trên toàn cầu. Từ việc đút lót để được nhập học, các “trường ma” bán bằng, cho đến việc sao chép bài và gian lận bằng AI, tham nhũng đã len lỏi vào mọi ngóc ngách của môi trường học thuật, ở tất cả các loại trường, dù là ở nước thu nhập thấp và trung bình hay thu nhập cao. Khi các trường bị áp lực về tài chính, họ thường chạy theo xếp hạng và lợi ích chính trị thay vì giữ gìn sự trong sạch trong học thuật. Điều này tạo ra những mối quan hệ phụ thuộc không lành mạnh trong ngành giáo dục. Tham nhũng không chỉ làm giảm chất lượng dạy và học mà còn làm mọi người mất lòng tin vào các trường đại học. Đáng lẽ ra, trường đại học phải là nơi nghiên cứu, giảng dạy và phục vụ xã hội một cách trung thực.
Mọi người đang tranh cãi: Liệu tham nhũng trong trường học chỉ là một phần của tham nhũng chung trong xã hội, hay nó là một vấn đề riêng cần cách giải quyết riêng? Một số người nói rằng tham nhũng là khó tránh khỏi, vì ngày nay ai cũng có thể vào đại học và giáo dục đang bị xem như một món hàng, chịu ảnh hưởng của tiền bạc và quyền lực. Nhưng những người khác lại cho rằng các trường phải có trách nhiệm giữ gìn sự trong sạch, vì đây là nơi đào tạo ra các nhà lãnh đạo, nhà làm chính sách và chuyên gia của tương lai. Hơn nữa, sự phát triển của AI đang làm vấn đề tồi tệ hơn, khiến các cách chống gian lận cũ trở nên vô dụng, buộc các trường và giảng viên phải tìm cách kiểm tra và ra quy định mới.
Xác định và giảm thiểu đúng vấn đề
Các cuộc tranh luận cũng xoay quanh việc: “Thế nào thì được gọi là tham nhũng?”. Ở một số nước, tham nhũng đã quá phổ biến, vì vậy những lỗi nhỏ như sinh viên quay cóp hay giảng viên mua bán tên trong bài báo khoa học đôi khi bị bỏ qua để tập trung giải quyết những vấn đề lớn hơn. Ở những nơi khác, nỗ lực chống tham nhũng lại bị chính trị can thiệp, ví dụ như đóng cửa một trường đại học bị cho là “dỏm” chỉ vì dạy những tư tưởng quá tự do, hoặc trừ điểm sinh viên vì trích dẫn những tác giả bị coi là “không phù hợp”. Một vấn đề quan trọng khác là “thái độ hai mặt” của nhiều người. Vụ bê bối “Chiến dịch Varsity Blues” ở Mỹ năm 2019 là một ví dụ. Các gia đình giàu có đã chi tiền để gian lận điểm thi SAT hoặc tạo hồ sơ thể thao giả để con cái được vào các trường danh tiếng. Đây là ví dụ cho thấy thái độ hai mặt của các bậc cha mẹ: Họ biết là sai nhưng lại nghĩ rằng làm vậy là đang quan tâm và lo cho con cái. Cuối cùng, có những hình thức tham nhũng kín đáo hơn, ít được bàn tới, nhưng rất nguy hiểm, ví dụ như việc gạ tình (sextortion) để đổi lấy điểm số, sự thăng tiến hay các lợi ích khác.
Tham nhũng trong trường học không phải chuyện nhỏ. Nó là một cuộc khủng hoảng lớn, ăn sâu vào cả hệ thống và làm người ta nghi ngờ giá trị của bằng cấp đại học trên toàn cầu.
Để chống tham nhũng trong trường học, chúng ta cần làm nhiều việc cùng lúc. Không chỉ thay đổi quy định, mà còn phải thay đổi cả nếp nghĩ và văn hóa trong nhà trường. Các trường phải vừa quản lý chặt chẽ hơn, vừa giáo dục cho sinh viên và cán bộ về đạo đức. Đồng thời, các nước cần hợp tác với nhau để xử lý các vụ gian lận xuyên quốc gia, bằng cấp giả và nghiên cứu thiếu trung thực. Nếu không hành động ngay, sự trong sạch trong học thuật sẽ tiếp tục bị phá hủy, tạo ra thêm bất công trên thế giới và làm hỏng mục đích cao đẹp của giáo dục.
Các bước tiếp theo
Nghiên cứu về tham nhũng trong giáo dục là một lĩnh vực liên ngành đang phát triển rất nhanh, sử dụng nhiều góc nhìn lý thuyết và phương pháp khác nhau. Mặc dù lĩnh vực này ngày càng phát triển, vẫn cần có một cách tiếp cận lý thuyết toàn diện và phát triển lý thuyết sâu hơn. Trong khi việc xây dựng lý thuyết là quan trọng, điều cốt yếu là phải phát triển các phương pháp sáng tạo để giảm thiểu tham nhũng ở mọi nơi, ngay cả ở những nơi mà tham nhũng đã trở thành một phần của hệ thống. Ngoài ra, chúng ta cũng cần phải nhìn lại từ bậc trung học, vì có thể những sinh viên gian lận ở đại học đã từng làm hoặc thấy bạn bè làm điều sai trái từ trước đó; giải quyết vấn đề từ sớm có thể giúp chống gian lận ở bậc đại học hiệu quả hơn. Việc theo dõi các xu hướng công nghệ mới như AI cũng rất quan trọng, vì công nghệ thay đổi quá nhanh khiến nhiều giáo viên và phụ huynh không biết hết các mánh khóe gian lận của giới trẻ. Cuối cùng, dù truyền thông hay tập trung vào sinh viên quốc tế, chúng ta phải nhớ rằng sinh viên trong nước cũng gian lận. Cần tìm hiểu xem có phải sinh viên trong nước ít bị phát hiện hơn, hay sinh viên quốc tế đang bị đối xử thiếu công bằng. Nhìn chung, để thúc đẩy việc nghiên cứu về vấn đề này, các học giả và chuyên gia trên khắp thế giới cần hợp tác chặt chẽ, và cần có nhiều hơn các nghiên cứu được công bố bằng các ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh.