Maria Kelo
Maria Kelo là Giám đốc phát triển thể chế tại Hiệp hội các trường đại học châu Âu (EUA). E-mail: [email protected].
Bài viết này mô tả các cuộc tranh luận hiện nay trong quá trình sửa đổi khung đảm bảo chất lượng châu Âu (cụ thể là Bộ Tiêu chuẩn và Hướng dẫn đảm bảo chất lượng trong khu vực giáo dục đại học châu Âu), tập trung vào những vấn đề liên quan đến việc đánh giá các giá trị học thuật nền tảng thông qua các tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng.
Trong hai thập kỷ qua, hợp tác giáo dục đại học ở châu Âu đã được thúc đẩy đáng kể nhờ việc tạo ra và sử dụng một khung chung về đảm bảo chất lượng, một khung khá khác biệt so với bất kỳ khung khu vực nào khác trên thế giới. Khung này có những đặc điểm nổi bật: Do các bên liên quan xây dựng và dẫn dắt, được 49 hệ thống giáo dục đại học trên khắp châu Âu chấp nhận là khung chung và bao gồm một hệ thống quy định tự nguyện. Các thành phần chính của nó là Bộ Tiêu chuẩn và Hướng dẫn Đảm bảo Chất lượng (gọi tắt là ESG) trong khu vực giáo dục đại học châu Âu (EHEA), được thông qua vào năm 2005, sửa đổi vào năm 2015 và Tổ chức Đăng ký Đảm bảo Chất lượng châu Âu, do các cơ quan liên quan chính ở châu Âu thành lập vào năm 2007.
Bộ tiêu chuẩn ESG đã định hướng cho sự phát triển của các hệ thống đảm bảo chất lượng trên khắp châu Âu. Quan trọng hơn, nó hỗ trợ việc tạo ra một ngôn ngữ chung và một sự thấu hiểu chung về các thành phần chính cần thiết ở các cấp độ khác nhau (châu Âu, quốc gia, cơ sở giáo dục) để đảm bảo và minh chứng chất lượng một cách minh bạch, công bằng và đáng tin cậy. Vai trò mạnh mẽ của các bên liên quan trong cả việc soạn thảo lẫn triển khai ESG đã hỗ trợ xây dựng một cộng đồng các nhà thực hành và nhà nghiên cứu tin tưởng sâu sắc vào khuôn khổ này và những lợi ích mà nó mang lại.
Những sửa đổi hiện tại
Dù các tiêu chuẩn có mạnh mẽ đến đâu, việc sửa đổi thường xuyên bất kỳ tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng nào cũng được cho là cần thiết. Với tinh thần đó, Hội nghị cấp bộ trưởng EHEA tại Tirana, Albania, vào tháng 5/2024, đã chính thức giao nhiệm vụ cho các tác giả của ESG sửa đổi tài liệu này một lần nữa. Những thay đổi trong lĩnh vực giáo dục đại học và bối cảnh xã hội đã mang đến một danh sách dài và phức tạp các chủ đề mong muốn được giải quyết. Mặc dù các tác giả nhấn mạnh rằng không phải mọi thứ quan trọng đều có thể hoặc nên được giải quyết bởi tiêu chuẩn cấp châu Âu, một số chủ đề cụ thể xứng đáng được xem xét đưa vào bộ ESG 2027 sắp tới, chẳng hạn như phương diện xã hội của giáo dục đại học (bao gồm quyền, sự hỗ trợ và sự đa dạng của sinh viên) và số hóa.
Tập trung vào các giá trị học thuật
Có lẽ chủ đề thú vị và phức tạp nhất đang được thảo luận là việc tích hợp một cách rõ ràng hơn các giá trị học thuật nền tảng vào bộ ESG. Các giá trị này bao gồm: tự do học thuật, trách nhiệm công của/ đối với giáo dục đại học, sự tham gia của các bên liên quan vào quản trị giáo dục đại học và liêm chính học thuật. Ngay cả trong định dạng hiện tại, bộ ESG đã gắn bó sâu sắc với các giá trị này. ESG nhấn mạnh tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và vai trò trung tâm của sinh viên trong quá trình học tập – tất cả đều phù hợp với các giá trị cốt lõi như tự do học thuật, hòa nhập và tham gia dân chủ. Thật vậy, bằng cách đảm bảo chất lượng và thúc đẩy niềm tin, ESG giúp củng cố EHEA như một không gian được xây dựng trên sự hợp tác, công nhận lẫn nhau và các giá trị chung.
Có lẽ chủ đề thú vị và phức tạp nhất đang được thảo luận là việc tích hợp một cách rõ ràng hơn các giá trị học thuật nền tảng vào bộ ESG. Các giá trị này bao gồm: tự do học thuật, trách nhiệm công của và đối với giáo dục đại học, sự tham gia của các bên liên quan vào quản trị giáo dục đại học và liêm chính học thuật.
Tuy nhiên, có một cảm nhận mạnh mẽ rằng châu Âu đã thay đổi từ năm 2015. Những giá trị mà chúng ta từng coi là hiển nhiên đã bị lung lay bởi chiến tranh, chủ nghĩa dân tộc và sự hoài nghi về bằng chứng khoa học cũng như tự do học thuật. Quyền tự chủ của các trường, tự do nghiên cứu và trách nhiệm công không còn được tự động tôn trọng trên toàn EHEA. Do đó, cần phải thảo luận xem liệu và ở mức độ nào các giá trị nền tảng nên được đề cập thông qua các tiêu chuẩn và yêu cầu rõ ràng trong bộ ESG.
Mặc dù – hay đúng hơn là vì – tầm quan trọng của chủ đề này, các vấn đề kỹ thuật và khái niệm liên quan cần được thảo luận nghiêm túc. Những câu hỏi cấp bách được đặt ra: Loại tiêu chuẩn nào nên được áp dụng? Loại chỉ số và bằng chứng nào có thể được cung cấp một cách hợp lý và đáng tin cậy để đánh giá sự tuân thủ? Liệu các quy trình đảm bảo chất lượng hiện tại, vốn vẫn phụ thuộc nhiều vào các cơ quan quốc gia, có phù hợp để giám sát việc tuân thủ các giá trị nền tảng này không?
Những câu hỏi về giá trị này càng trở nên gay gắt trong bối cảnh hợp tác quốc tế. Một mặt, nhiều trường đại học châu Âu đang tham gia hợp tác quốc tế sâu rộng hơn, với sự hỗ trợ của Sáng kiến các trường đại học châu Âu và việc thành lập hơn 60 liên minh đại học châu Âu. Mặt khác, việc hợp tác với các cơ sở bên ngoài châu Âu lại cần phải giải quyết các mối quan ngại và tuân thủ các quy định liên quan đến an ninh quốc gia và việc sử dụng các kết quả nghiên cứu. Liệu việc đưa các giá trị học thuật nền tảng vào ESG có thể hỗ trợ hợp tác quốc tế không? Thật vậy, hợp tác quốc tế sẽ ra sao trong thập kỷ tới nếu không có một nền tảng vững chắc của các giá trị chung?