Laura E. Rumbley
Laura E. Rumbley là Giám đốc phát triển tri thức và nghiên cứu tại Hiệp hội Giáo dục Quốc tế châu Âu (EAIE – European Association for International Education). E-mail: [email protected].
Trật tự xã hội và chính trị của nhiều nền dân chủ tự do ngày nay, đặc biệt là Hoa Kỳ và các nước phương Tây đang có những biến động lớn. Điều này đang gây ra áp lực nặng nề cho hoạt động quốc tế hóa trong giáo dục đại học. Để vượt qua giai đoạn khó khăn này, chúng ta cần làm hai việc: nghiên cứu kỹ hơn về lợi ích mà quốc tế hóa mang lại cho xã hội và tìm cách tốt hơn để nói cho mọi người biết về những lợi ích đó.
Chúng ta đang ở năm 2025 và tình hình chính trị ở nhiều nước vốn được xem là dân chủ và ổn định đang có những dấu hiệu rạn nứt lớn. Nước Mỹ dưới thời ông Trump nhiệm kỳ hai có thể là ví dụ rõ ràng nhất, nhưng xu hướng tương tự cũng đang xảy ra ở châu Âu và nhiều nơi khác. Lịch sử đã cho thấy việc đóng cửa biên giới và tư duy hẹp hòi thường chẳng mang lại kết quả tốt đẹp. Chủ nghĩa dân tộc cực đoan, bài ngoại và độc đoán luôn gây ra tàn phá. Vậy mà giờ đây, chúng ta lại phải đối mặt với chúng một lần nữa. Trong bối cảnh đó, những người ủng hộ quốc tế hóa – vốn tin rằng việc kết nối thế giới sẽ giúp mọi người sống tốt hơn – đang phải tự hỏi: Tại sao mọi chuyện lại ra nông nỗi này và làm sao để sửa chữa tình hình?
Khi giải quyết những câu hỏi cốt lõi này, hai vấn đề (đã tồn tại từ lâu) nổi lên rõ rệt.
Nghiên cứu về quốc tế hóa hiện nay: Manh mún và ít được biết đến
Thứ nhất, dù có rất nhiều nghiên cứu về quốc tế hóa, chúng ta vẫn thiếu những kiến thức quan trọng. Chúng ta không có những bằng chứng quy mô lớn, chất lượng cao và được theo dõi trong thời gian dài để chỉ ra một cách rõ ràng những ảnh hưởng (tích cực, tiêu cực và trung tính) của quốc tế hóa. Những dữ liệu hiện có tuy cho thấy một vài dấu hiệu tích cực, nhưng chúng rất chắp vá và không đủ sức thuyết phục các nhà làm chính sách và người dân. Vấn đề thứ hai là hầu hết mọi người không trực tiếp tham gia nên họ không biết hoặc không quan tâm đến quốc tế hóa trong giáo dục và những lợi ích của nó. Vì sao vậy? Một là, rất nhiều người không học đại học, nên họ thấy chuyện này chẳng liên quan đến mình. Hai là, người ta thường quan tâm đến các vấn đề trong nước hơn là những chuyện bị cho là “bên ngoài”. Thực tế là, dù các hoạt động quốc tế hóa (như trao đổi sinh viên, hợp tác nghiên cứu) đã phát triển mạnh mẽ, đa số giảng viên và sinh viên, chứ đừng nói đến người dân, đều không thực sự tham gia vào.
Củng cố nền tảng nghiên cứu về tác động xã hội của quốc tế hóa và cải thiện phương pháp phổ biến các kết quả nghiên cứu là những ưu tiên sống còn cho những năm tới.
Nói tóm lại, đa số người dân không biết hoặc không quan tâm đến những lợi ích mà quốc tế hóa có thể mang lại. Cùng lúc đó, chính chúng ta cũng chưa có đủ bằng chứng thuyết phục về những lợi ích đó.
Đây là những thực tế đáng lo ngại. May mắn thay, các nghiên cứu và phân tích trước đây đã đưa ra những tín hiệu rõ ràng cho một con đường phía trước.
Cần nghiêm túc hơn trong việc ghi nhận và phổ biến tác động xã hội
Mười năm trước, một nghiên cứu của Nghị viện châu Âu đã nói rằng quốc tế hóa phải “đóng góp ý nghĩa cho xã hội”. Đến năm 2019, một sáng kiến khác – Quốc tế hóa Giáo dục Đại học cho Xã hội (IHES – Internationalisation in Higher Education for Society) đã thúc đẩy ý tưởng này đi xa hơn, tìm cách thu hút sự tham gia của các bên ngoài trường đại học. Tuy nhiên, bây giờ là năm 2025, và quốc tế hóa đang bị đe dọa thật sự. Việc chỉ ra cho các nhà lãnh đạo và người dân thấy quốc tế hóa có thể giúp ích cho xã hội như thế nào đã trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Để làm được điều này, chúng ta cần tập trung vào một hướng nghiên cứu quan trọng. Cụ thể là phải trả lời được những câu hỏi về lợi ích xã hội mà các nhà lãnh đạo và người dân thật sự quan tâm. Các nhà nghiên cứu trên thế giới phải đưa ra những bằng chứng rõ ràng hơn (và luôn cập nhật) về ảnh hưởng của quốc tế hóa trong giáo dục đại học đối với kinh tế, phúc lợi xã hội, an ninh và chất lượng cuộc sống của chúng ta.
Đồng thời, chúng ta cần phải hợp tác ngay với các chuyên gia truyền thông và các chiến dịch cộng đồng. Giới nghiên cứu phải tìm những cách thức mới và năng động hơn để trò chuyện với công chúng, để các nhà lãnh đạo và người dân bình thường có thể tham gia vào những cuộc thảo luận thẳng thắn dựa trên sự thật về quốc tế hóa.
Nhiều học giả uyên bác từ lâu đã nói rằng bản thân quốc tế hóa không tốt cũng không xấu. Tuy nhiên, nó đang bị tác động bởi những thế lực chính trị – xã hội đưa ra quyết định mà không dựa trên dữ liệu đầy đủ và đáng tin cậy. Củng cố nền tảng dữ liệu nghiên cứu về tác động xã hội của quốc tế hóa và cải thiện phương pháp phổ biến các kết quả nghiên cứu là những ưu tiên sống còn cho những năm tới.