Cải cách môn tiếng Anh trong kỳ thi Cao Khảo

 

Qi Wang là Trợ lý nghiên cứu tại Viện Giáo dục, Đại học Giao thông Thượng Hải, Trung Quốc, và là thành viên nghiên cứu tại Trung tâm Quốc tế Giáo dục Đại học, Boston College, Hoa Kỳ. Email: [email protected]

Tóm tắt

Là kết quả của một sáng kiến ​​của Bộ Giáo dục Trung Quốc tại 2014, kỳ thi tiếng Anh sẽ được tổ chức 2 lần một năm và chỉ điểm số cao mới được tính vào kết quả thi Cao Khảo tổng thể của học sinh. Bài viết này đánh giá những lý do chính sách của quyết định này và tác động của nó đến học sinh và giáo viên, và thảo luận về những tác động của nó đối với việc thúc đẩy dạy và học theo định hướng sử dụng thành thạo, và xác định tình trạng của tiếng Anh ở Trung Quốc.

Vào cuối năm 2014, Bộ Giáo dục Trung Quốc (MOE) ban hành một sáng kiến ​​chính sách về điểm thi tiếng Anh của kỳ thi Cao Khảo (kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia), như một phần của kế hoạch cải cách sâu rộng hệ thống thi cử và tuyển sinh quốc gia. Sáng kiến ​​này tuyên bố rằng kỳ thi tiếng Anh sẽ được tổ chức 2 lần một năm và chỉ điểm số cao nhất được tính vào kết quả Cao Khảo của học sinh. Mục đích là giảm bớt áp lực học tập của học sinh và thúc đẩy việc dạy và học ngoại ngữ theo định hướng sử dụng thông thạo tại Trung Quốc. Sáng kiến ​​này từng bước được thí điểm ở một số ít tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương từ năm 2017, và nhiều tỉnh dự định tham gia sáng kiến ​​”Thi 2 lần một năm” này. Điều này đã gây ra cuộc tranh luận sôi nổi trong công chúng nói chung về tác động của nó đối với việc dạy và học tiếng Anh cũng như tác động của nó đối với tình trạng tiếng Anh ở Trung Quốc.

Những lý do phía sau chính sách

Kể từ khi kỳ thi tuyển sinh đại học được khôi phục vào cuối những năm 1970, phần thi tiếng Anh luôn là một trong những trọng tâm trong cải cách Cao Khảo. Qua nhiều năm, điểm thành phần của tiếng Anh đã tăng lên, từ chỗ không được đưa vào kỳ thi tuyển sinh năm 1978 đến chỗ được tính ngang bằng với môn ngôn ngữ Trung Quốc và toán học trong kỳ thi những năm 1990. Vị thế của tiếng Anh đã được nâng cao đáng kể cùng với sự hội nhập mạnh mẽ của Trung Quốc với thế giới: Dạy và học tiếng Anh được coi là đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước và trình độ tiếng Anh được xem như một kỹ năng chung cho các cá nhân.

Sáng kiến ​​có mục tiêu chuyển đổi cách tiếp cận dạy và học tiếng Anh, chú trọng vào việc sử dụng và giao tiếp thực tế hơn là vào chính kỳ thi.

So với những sáng kiến ​​cải cách trước đây, sáng kiến ​​“Thi 2 lần một năm” này xuất hiện chú trọng vào sự lựa chọn của học sinh, vào sự công bằng và chất lượng giáo dục, đồng thời đặt ra ít nhất 3 mục tiêu chính sách. Thứ nhất, nó nhằm mục đích thay đổi hệ thống kỳ thi “chỉ một lần trong đời” và giảm bớt căng thẳng học tập của học sinh. Sáng kiến ​​này đặt học sinh làm trung tâm và cho phép họ chọn thời điểm và có nên làm bài kiểm tra một hoặc hai lần hay không.

Thứ hai, sáng kiến ​​có mục tiêu chuyển đổi cách tiếp cận dạy và học tiếng Anh, chú trọng vào việc sử dụng và giao tiếp thực tế hơn là vào chính kỳ thi. Giáo dục tiếng Anh ở Trung Quốc có xu hướng chỉ dạy những gì được kiểm tra trong kỳ thi Cao Khảo. Học sinh cố gắng chỉ để học thứ “tiếng Anh rời rạc”, ghi nhớ từ vựng và ngữ pháp, và như vậy có thể thiếu những kỹ năng giao tiếp giữa các nền văn hóa. Do đó, theo hướng dẫn của sáng kiến, ở một số địa phương, bài thi tiếng Anh đã tăng thêm thành phần nghe và nói, và tập trung vào việc kiểm tra kiến ​​thức và kỹ năng cơ bản của học sinh.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu và chuyên gia tranh luận rằng sáng kiến ​​này có thể dẫn đến việc định vị lại tiếng Anh trong kỳ thi Cao Khảo, do đó củng cố tầm quan trọng xã hội của tiếng Trung và văn hóa Trung hoa. Do tiếng Anh được coi là có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội quốc gia cũng như trong phát triển nghề nghiệp cá nhân, một số nghiên cứu chỉ ra rằng cả học sinh và giáo viên đều dành ưu tiên cao cho tiếng Anh (cái gọi là “cơn sốt tiếng Anh”), trong khi ở một mức độ nào đó, họ đã hạn chế ngôn ngữ mẹ đẻ, văn hóa và truyền thống. Những thay đổi được đề xuất trong sáng kiến ​​“Thi 2 lần một năm” có thể giúp học sinh hiểu được sự cần thiết học tốt ngôn ngữ mẹ đẻ và phân chia lại thời gian và nỗ lực học tập giữa tiếng Trung, tiếng Anh và những môn học khác.

Ít căng thẳng hơn nhưng công việc nhiều hơn

Khi được công bố lần đầu tiên vào năm 2014, sáng kiến ​​này nhận được sự ủng hộ nhưng cũng làm dấy lên nghi ngờ giữa các bên liên quan. Mặc dù công chúng có xu hướng ủng hộ sáng kiến ​​này, các chuyên gia giáo dục nghi ngờ liệu nó có thực sự giảm bớt gánh nặng cho học sinh hay không (xem Wang và Li, “’Cơn sốt tiếng Anh’ ở Trung Quốc đã đến đầu nguồn” trong IHE số #75). Kể từ khi triển khai, những quan điểm này có thay đổi không? Một số dự án nghiên cứu gần đây về sáng kiến ​​“Thi 2 lần một năm” (chẳng hạn như nghiên cứu được thực hiện bởi Cơ quan Khảo thí Giáo dục Quốc gia và Đại học Thanh Hoa) đã đi đến những kết luận tương tự, bất chấp những mục tiêu khác nhau của chúng, chẳng hạn như những thay đổi trong cấu trúc và nội dung bài thi tiếng Anh và tác động của nó đối với học sinh, giáo viên và phụ huynh. Những nghiên cứu này cho thấy trong khi học sinh và giáo viên đã thích nghi với sáng kiến ​​mới và đồng ý về một số phát triển thích hợp, những vấn đề và mối lo ngại khác lại xuất hiện.

Từ quan điểm của sinh viên, sáng kiến ​​này có thể giúp giảm bớt căng thẳng và lo lắng liên quan đến Cao Khảo, vì nó cho phép họ có cơ hội thứ hai để cải thiện điểm số của mình nếu cần. Tuy nhiên, do mức độ áp lực cao của Cao Khảo, một số học sinh từ bỏ cơ hội cố gắng đạt điểm cao hơn, điều này dẫn đến hầu hết học sinh đều tham gia cả hai kỳ thi. Kết quả là, học sinh dành gấp đôi thời gian và công sức để chuẩn bị cho các bài thi tiếng Anh, điều này làm tăng khối lượng học tập của họ và hầu như không giảm bớt gánh nặng học tập.

Từ quan điểm của giáo viên, sáng kiến ​​mới đã tác động đến quá trình giảng dạy và công việc của họ. Các giáo viên tiếng Anh trung học phải bắt đầu giảng dạy nội dung của năm cuối từ trước đó một năm, để chuẩn bị cho học sinh làm bài kiểm tra đầu tiên của họ, thường được tổ chức vào học kỳ đầu tiên của năm cuối cấp. Do phải gấp rút hoàn thành nhiệm vụ giảng dạy của mình, giáo viên khi đó có ít thời gian hơn để giúp học sinh về kỹ năng nghe và nói, do đó quay trở lại cách dạy và học theo định hướng thi cử. Một cuộc khảo sát của Cơ quan Khảo thí Giáo dục Quốc gia cho thấy hơn 90% giáo viên được hỏi đồng ý rằng khối lượng công việc của họ đã tăng lên đáng kể tính từ khi sáng kiến ​​được triển khai, trong khi chỉ một nửa số người được hỏi cho rằng sáng kiến ​​này đã có tác động tích cực đến kết quả dạy và học. Ngoài ra, các bên liên quan quan tâm đến việc làm thế nào để đảm bảo độ tin cậy của kỳ thi (liệu cả hai kỳ thi đều ở mức độ thách thức như nhau không) và tính hợp lệ (liệu bài thi có thể đánh giá trình độ và năng lực liên văn hóa của học sinh hay không), cũng như những vấn đề hậu cần và chi phí khác.

Giảm bớt coi trọng tiếng Anh?

Khi lần đầu tiên được giới thiệu, sáng kiến ​​“Thi 2 lần một năm” được coi là một phương tiện để có thể hạ gục “cơn sốt tiếng Anh” quá đà ở Trung Quốc và nâng cao tầm quan trọng của tiếng Trung. Tuy nhiên, từ khi được triển khai, học sinh phải dành nhiều thời gian hơn để chuẩn bị cho kỳ thi tiếng Anh. Tuy nhiên, điều chắc chắn là học sinh Trung Quốc buộc phải học tốt ngôn ngữ mẹ đẻ, truyền thống và văn hóa của họ. Tiếng Trung và tiếng Anh nên được coi là bổ sung cho nhau. Vai trò chiến lược của tiếng Anh (và những ngoại ngữ khác) trong giao tiếp quốc tế và thúc đẩy trao đổi của Trung Quốc với thế giới vẫn rất quan trọng. Thay vì coi trọng tiếng Anh, nên tập trung vào việc làm thế nào để nâng cao hơn nữa việc dạy và học theo định hướng sử dụng thông thạo. Điều này sẽ cần nhiều hơn là một sáng kiến ​​của chính phủ.

Một thách thức cơ bản khi thúc đẩy sáng kiến ​​“Thi 2 lần một năm”, cũng như việc dạy và học theo định hướng sử dụng thành thạo, là văn hóa thi cử đã ăn sâu vào xã hội Trung Quốc: Kỳ thi Cao Khảo được coi là một nấc thang xã hội xác định địa vị xã hội của một cá nhân. Đặc biệt, trong bốn thập kỷ qua, nó đã phát triển thành một hệ thống tuyển sinh tập trung vào điểm số. Học sinh chịu áp lực rất lớn phải đạt được điểm cao hơn để vào những trường có thứ hạng cao hơn. Các giáo viên phải luyện thi cho học sinh và hiệu quả giảng dạy của họ phần lớn được đánh giá dựa trên kết quả thi của học sinh và tỷ lệ trúng tuyển vào các trường đại học. Mặc dù sáng kiến ​​“Thi 2 lần một năm” có thể là một khởi đầu tốt để cung cấp cho học sinh sự lựa chọn, nhưng cần có nhiều thay đổi hơn để phát triển một hệ thống dạy và học hiệu quả và chuyển đổi tư tưởng “định hướng điểm số” của Trung Quốc.